Blog van 23 februari 2015: Zo’n 12 jaar geleden konden wij de resultaten zien van het project “Oog voor de Toekomst”. Dit project was in het voorjaar van 2002 gestart om met hulp van trendanalyse en scenarioplanning een duurzame toekomst voor de Rabobank te bedenken. Vragen die wij ons toen hebben gesteld waren ondermeer:
- Wat te doen indien straks het fysieke geld niet meer gebruikt wordt?
- Wat te doen wanneer ook adviesfuncties van de bank helemaal geautomatiseerd zijn?
- Bestaan er straks überhaupt nog wel banken?
Het plan was om 4 scenario’s voor het jaar 2020 af te leveren en te kijken hoe de bank in ieder van deze toekomstbeelden zou kunnen overleven. Het was een mooi project met een zeer brede discussie binnen de bank tot gevolg. Door iedereen nuttig gevonden, maar er werd daarna niet veel mee gedaan. Een nieuwe Raad van Bestuur trad aan met een eigen visie. En bij een bank betekent dat helaas vaak rustig aan doen, niet teveel veranderen en op zeer beperkte schaal doorgaan met wat al in gang is gezet.
De vraag of banken nog wel bestaansrecht hebben in 2020 is mij echter bijgebleven. Na de credit en bankencrises, die we overigens ook hadden voorspeld in 2 van de 4 scenario’s, is die vraag meer dan ooit relevant gebleven. Banken lijken tot op heden weinig te hebben geleerd van deze crises. Zij gaan gewoon door met hoge salarissen en bonussen en trekken zich weinig aan van de kritiek uit de maatschappij om de economie uit het slop te trekken. Maar ondertussen gaan de technische ontwikkelingen gewoon door en zijn er steeds minder belemmeringen om alles wat een bank doet simpelweg te automatiseren. Dezelfde dienstverlening kan de bank inmiddels al makkelijk leveren met minder dan 10% van het huidige (2015) aantal personeelsleden, ware het niet dat zij nog werken met behoorlijk verouderde systemen en vele ouderwetse regeltjes naleven om de risico’s extreem laag te houden. Het vertrouwen in banken en bankadviseurs is inmiddels tot een absoluut dieptepunt gedaald. Dat was overigens al lang voor de crisis uitbrak. Mensen hadden ook toen al meer vertrouwen in de buurman of een deskundige oom dan in de adviseur van de bank, wanneer het om financieel advies ging. Maar het vertrouwen in de bank als instituut was er nog wel. In een onderzoekje dat we in die tijd gedaan hebben samen met de universiteit van Tilburg hebben we dit vertrouwen vergeleken met het vertrouwen in de medische zorg. Toen bleek dat mensen nog redelijk veel vertrouwen in banken hadden en niet in ziekenhuizen. Maar wanneer het om personen en ging had men toen nog wel het volste vertrouwen in artsen en weinig vertrouwen in bankadviseurs. Inmiddels is het vertrouwen in banken ook sterk gedaald.
De vraag is dus of we banken straks nog nodig hebben of in ieder geval wat de gewone man dan nog bij een bank te zoeken heeft. Toen wij enkele jaren geleden een inventarisatie deden van het aantal financiële apps bleek al snel dat slechts een zeer klein gedeelte van deze mobiele apps van banken en verzekeraars afkomstig is. Als grote Nederlandse bank hebben we een hoge ambitie om op het gebied van mobiele dienstverlening een leidende rol te blijven spelen. Maar eerder waren projecten om zelf een internet en later een telecom provider te worden, ondermeer in het Rabo Mobiel project, volledig mislukt. De gedachte is dat met apps voor de smartphone en tablet deze leidende rol vanzelf weer bij de bank komt te liggen. Maar we zijn te laat. De wereld wordt inmiddels overspoeld met apps op het financiële vlak. Vaak zijn dit applicaties die niet direct een bedreiging vormen voor de huidige dienstverlening van banken. Het betreft meestal additionele diensten. Dat is echter eveneens een misser voor de bank, want die zou zijn huidige dienstverlening makkelijk kunnen uitbreiden met deze diensten. Er komen echter steeds meer apps met diensten die concurreren met die van de bank. Ook daar verliest de bank marktaandeel. Neem bijvoorbeeld het mobiele betaalverkeer. De Nederlandse banken kunnen net doen of zij nog steeds een leidende rol hebben bij het bedenken en uitrollen van innovatieve betaalmethoden, maar intussen zie je de echte overlevers opdoemen. En dat zijn niet de banken, maar eerder bedrijven als Apple en Google.
Al met al is de rol van banken sterk aan het afnemen. Er is geen of weinig vertrouwen in de bank en de bankadviseur. We hebben de bank lang niet meer zo hard nodig dan enkele decennia geleden. En wellicht is over enkele jaren de bank een volledig geautomatiseerd instituut wat nog slechts diensten levert aan een beperkt aantal mensen en bedrijven. Mijn vraag aan u is of u daar ook zo over denkt?
Reactie plaatsen
Reacties